Home » HORMONY

POJĘCIE I KLASYFIKACJA HORMONÓW

Układ wewnętrznego wydzielania stanowi ważny system regulacyjny organizmu. Odgrywa on istoatną rolę w dostosowaniu organizmu do wpływów czynników zewnętrznych, warunkuje utrzymanie homeostazy, różnicowanie i wzorst komórek.

 

Hormony wywierają wpływ na syntezę i wydzielanie innych hormonów oraz feromonów, wydzielanie enzymów, kwasu solnego i żółci w przewodzie pokarmowym, syntezę i wydzielanie mleka.

 

Hormony wpływają na procesy metaboliczne w komórkach, kontrolują procesy reprodukcji oraz równowagę jonową organizmu.

 

Nauka, zajmująca się hormonami i ich wpływem na funkcjonowanie organizmu to endokrynologia. Jako dział medycyny endokrynologia zajmuje się chorobami będącymi wynikiem zaburzeń w wydzielaniu hormonów.

 

HORMON - jest to substancja chemiczna wytwarzana i wydzielana przez wyspecjalizowane komórki i gruczoły, wywierająca wpływ na komórki docelowe posiadające receptory swoiste dla danego hormonu. Hormony są chemicznymi przekaźnikami w ustroju.

 

Hormony mogą działać na:

komorki, przez które zostały wydzielone - działanie autokrynne

- sąsiednie komórki - działanie parakrynne

- komórki odległe - hormony przenoszone są przez układ krwionośny - działanie endokrynne

 

Rodzaje hormonów

Pod względem budowy chemicznej hormony dzieli sie na trzy grupy:

 

- Pochodne aminokwasu tyrozyny

- Pochodne cholesterolu ( hormony steroidowe ) - Powstają w wyniku przekształceń cholesterolu, potocznie nazywane sterydami. Należą tu hormony płciowe i hormony kory nadnercza ( tzw. kortykoidy )

- Hormony peptydowe i białkowe -  zbudowane są z jednego lub wielu aminokwasów lub związków do nich podobnych. Taką budowę ma zdecydowana większość hormonów.

 

Hormony wydzielane są w  bardzo niewielkich ilościach. Powstją w specjalnych komórkach gruczołowych. Komórki te mogą być:

- rozproszone wśród innych komórek budujących narządy. Wtedy ich wydzieliny dostają się do przestrzeni między komórkami wypełnionej płynem tkankowym i nazywane są hormonami tkankowymi. Działanie hormonów tkankowych ogranicza się przeważnie do sąsiednich komórek.

 

- Zebrane w wyraźnie widoczne struktury nazywane gruczołami dokrewnymi.

 

Gruczoły dokrewne nie posiadają przewodów wyprowadzjących, produkowane przez nie hormony uwalniane są wprost do krwi. Ponieważ gruczoły dokrewne są podstawową strukturą układu wydzielania wewnętrznego w praktyce terminy gruczoł dokrewny i gruczoł wydzielania wewnetrzengo traktowane sa jako synonimy.

 

Hormony uwolnione do krwi krążą wraz z nią po całym organizmie. Mimo to działają tylko na wybrane narządy. Komórki tych narządówposiadją odpowiednie receptory wiążące sie z określonym rodzajem hormonu. Układ receptor - hormon tworzą pasujące do siebie elementy, podobnie jak enzym - substrat albo przeciwciał - antygen.

 

Przyłączenie się hormonu do receptora inicuje w komórce szereg przemian, których skutkiem jest określona reakcja komórki. Wybiórcze działanie hormonów wynika z różnej wrażliwości narządów na ich obecność. Tylko komórki posiadjące specyficzne dla danego hormonu receptor mogą zareagować na jego obecność.

Ocena: 0 gwiazdek
0 głosów

Dodaj komentarz

Komentarze

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy.

gruczoły dokrewne

Gruczoły dokrewne dzielą się na:

 

Gruczoły czyste, których komórki produkują wyłącznie hormony, np. Przysadka mózgowa, tarczyca.

- Gruczoły mieszane, które poza hormonami produkują też inne substancje, np. trzustka jest jednocześnie gruczołem dokrewnym i trawiennym

 

Gruczoły dokrewne w organizmie:

 

 

Najważniejsze gruczoły dokrewne w organizmie człowieka:

 

- Przysadka mózgowa

- Gruczoł tarczycowy, tarczyca

- Gruczoły przytarczyczne

- Nadnercza

- Trzustka

- Grasica

- Gruczoły płciowe, czyli gonady

 

PRZYSADKA MÓZGOWA

 

Przysadka mózgowa, połączona z podwzgórzem wydziela hormon wzrostu ( GH ). Jego poziom wzrosta pod wpływem głodu, zimna, bólu. Przysadke mózgową dzielimy na dwa płaty: przedni i tylny.

 

Przedni płat przysadki mózgowej wydziela: 

- hormon wzrostowy somatotropina reguluje wzrost organizmu,

- hormon ACTH adrenokortykotropowy pobudza wydzielanie hormonów nadnerczy,

- hormon TRH tyreotropowy dopinguje gruczoł tarczowy do wydzielania hormonów tarczycy,

- hormon FSA folikulostymulina i LH luterotropowy kontrolują produkcję estrogenów, testosteronu i progesteronu,

- hormon melanotropowy odpowiedzialny jest za wydzielanie melaniny w skórze.

 

Tylny płat przysadki mózgowej wydziela:

- hormon ADH antydiuretyczny kieruje gospodarką wodną ustroju, powoduje zatrzymanie wody i wydzielanie zagęszczonego moczu. Jest ważnym regulatorem bilansu wodnego.

- hormon oksytocyna odpowiedzialny jest za akcję porodową, bierze udział w wytwarzaniu mleka, wspomaga zapłodnienie komórki jajowej.

 

GRUCZOŁ TARCZOWY - TARCZYCA

 

Tarczyca połozona jest z przodu szyi, przed krtanią i tchawicą. Powiekszenie gruczołu tarczowego jest widoczne gołym okiem. Funkcja tarczycy jest w dużej mierze zależne od czynnika zewnętrzengo, czyli jodu.

 

najważniejszym hormonem tarczycy jest tyroksyna, która reguluje przemianą materii. Innym hormonem jest kalcytonina, reguluje gospodarką wapniową organizmu. Funkcjonowanie tarczycy jest zależne od przysadki mózgowej.

 

Zadania hormonów tarczycy:

 

- zwiększają przemianę materii

- zwiekszają wytwarzanie ciepła, stymulacja stężenie białka

- zwiększają poziom glukozy we krwi

- obniżają stężenie cholesterolu we krwi

- zwiększają częstość i siłę skurczu serca

- warunkują prawidłowy rozwój układu nerwowego i prawidłowości procesów życiowych

- powodują prawidłowy wzrost i rozwój układu kostnego

 

GRUCZOŁY PRZYTARCZYCZNE

 

Gruczoły przytarczyczne wytwarzają hormon parathormon, który reguluje gospodarką wapniowo - fosforową oraz kalcytoninę - działa odwrotnie.

 

GRUCZOŁY NADNERCZOWE - NADNERCZA

 

Nadnercza są to narządy, bez których życie naszego ustroju jest niemozliwe. Znajduja sie nad nerkami - parzyste twory. Są bardzo obficie ukrwione. Szczególnie jest ważna kora nadnerczy.

 

W przekroju wyróżniamy:

- kore nadnerczy ( zewnętrzna część )

- rdzeń nadnerczy ( środkowa część )

 

Część rdzeniowa wydziela hormony: adrenalina i noradrenalina i dopamina. Działają one na obwodowe naczynia krwionośne, powodując podwyższenie ciśnienia tętniczego. Adrenalina działa silniej na serce i powoduje wzrost przemiany materii. Adrenalina i noradrenalina są stale wytwarzane do krwi, ale wzmożona sekrecja nastepuje w momencie wystepowania stanów emocjonalnych takich jak strach, gniew, przyspieszenie akcji serca, gęsia skórka. Adrenalina powoduje wzmozony dopływ krwi do mięśni, przyspiesza czynność serca, uwalnia glukozę z wątroby i dzieki temu organizm w razie niebezpieczeństwa mobilizuje wszystkie swoje siły do wykonywania maksymalnego wysiłku.

 

Kora nadnerczy wydziela:

 

- Hydrokortyson - wywiera wpływ na przemianę weglowodanową i chroni ustrój przed stresem.

- Kortykosteron - zajmuje pośrednie miejsce pomiędzy hormonami, wykazując działanie obu tych hormonów.

- Aldosteron - jest najpotężniejszym mineralokortykoidem, to oznacza, że działa na nerki powodując zatrzymanie sodu a wzmozone wydzielanie potasu, czyli reguluje gospodarką elektrolitową ustroju.

 

TRZUSTKA

 

Wewnątrzwydzielniczą czynność trzustki pełnią komórki tworzące tzw. wyspy Langerhansa. Stanowią one 1-2% masy gruczołu. U człowieka znajduje się 1-2 milionów wysp. najwięcej wysp znajduje się w gronie trzustki, mniej w trzonie i głowie tego narządu. W wyspachznajdują się 4 rodzaje komórek:

 

- Komórki A ( alpha) wydzielją glukagon;

- Komórki B ( betha ) wydzielają insulinę; 

- Komórki D wydzielją somatostatynę;

- Komórki F ( PP ) wydzielją polipetyd trzustkowy.

 

Insulina - obniża stężenie glukozy we krwi, stymuluje syntezę glikogenu w mięśniach i w wątrobie, hamuje wytwarzanie glukozy w watrobie, zwieksza syntezę ciał tłuszczowych, nasila syntezę białka i hamuje jego rozkład.

 

Glukagon - zmniejszony poziom glukozy we krwi powoduje jego wyrzut z trzustki, odpowiada za mobilizację substratów energetycznych w ustroju ( glukoza i wolne kwasy tłuszczowe ), nasila proces glikogenezy ( rozpadu glikogenu ) 

 

Somatostatyna - hamuje wydzielanie insuliny i glukagonu, może opóźniać opróżnianie żołądka i pęcherzyka żółciowego, może zmniejszać wydzielanie enzymów trawiennych przez trzustkę.

 

Polipetyd trzustkowy ( PP ) - jest silnym inhibitorem sekrecji enzymów trzustkowych. Hamuje obkurczanie się pęcherzyka żółciowego.

 

SZYSZYNKA

 

Szyszynka jest to część międzymózgowia, wytwarza melatoninę, wpływa na ośrodki snu i czuwania - bodźcem regulującym jest światło.

 

HORMONY PŁCIOWE ŻEŃSKIE

 

- Hormon FSH - folikulostymulina

- Estrogeny - wzrost macicy i gruczołów piersiowych, wytwarza wodnisty śluz

- Progesteron - rozrost błony macicy aż do krwawienia, gęsty śluz

 

HORMONY PŁCIOWE MĘSKIE

 

Testosteron wydalany jest prze jądra, jest odpowiedzialny za rozwój pierwotnych i wtórnych cech płciowych. Pwoduje powiększenie się krtani zmianę tembru głosu. Pod jego wpływem skóra grubieje - wzmaga czynność gruczołów płciowych. Pod wpływem testosteronu powstaje trądzik pospolity - wzmaga gruczoły potowe. Powoduje silny rozrost kości.

 

HORMONY LOKALNE

 

Hormony lokalne są to substancje, wystepujące w tkankach w postaci fizjologicznie nieczynnej, ale w pewnych okolicznościach mogą się uaktywnić i wywołać zmiany w sąsiedztwie. Należą do nich:

- acetylocholina,

- serotonina,

- histamina,

- heparyna,

 

Rola hormonów, objawy nadmiaru lub niedoboru

 

Ocena: 0 gwiazdek
0 głosów

Dodaj komentarz

Komentarze

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy.